Inna Scena to zainicjowany w Instytucie Teatralnym im. Zbigniewa Raszewskiego projekt badawczy, którego celem jest włączenie w obszar badań nad historią i współczesnością polskiego teatru problematyki kulturowej tożsamości płci i tożsamości seksualnej, widzianych w perspektywie gender studies i teorii queer. Mamy nadzieję, że dzięki konferencjom, seminariom, wykładom i wydawnictwom uda nam się uruchomić nurt refleksji, który wypełni dotkliwą lukę w polskiej myśli teatralnej i pozwoli wypracować język do opisu tego, co od lat dzieje się na naszych scenach, a o czym wciąż nie potrafimy rozmawiać.
 

Tom Ciało, płeć, pożądanie. Tożsamość seksualna i tożsamość płci w polskim dramacie i teatrze prezentuje wybrane teksty wygłoszone na drugiej konferencji z tego cyklu, która odbyła się w Warszawie w dniach 7-8 grudnia 2006

więcej...

 

Tom "Kobiety w historii
i współczesności teatru polskiego"
jest pokłosiem pierwszej konferencji
z cyklu Inna Scena
(1-3 grudnia 2005)

więcej...

 

 
 
       Inna Scena 2005  
 
       Inna Scena 2006  
 
 

Instytut Teatralny im. Zbigniewa Raszewskiego zaprasza do udziału w konferencji z cyklu Inna Scena

Trzecia konferencja z cyklu Inna Scena poświęcona będzie problematyce rodziny, jako instytucji służącej wcielaniu norm płci i seksualności, wzmacniającej hierarchie
i przyporządkowania właściwe tradycyjnej formacji kulturowej, ale także będącej przestrzenią naruszenia fundamentalnych tabu czy przekroczenia genderowych limitów.

Podjęcie tych kwestii wydaje się dziś szczególnie istotne z kilku co najmniej powodów. Relacja rodzinna od początku zajmowała ważne miejsce na scenie zachodniego teatru, stanowiła centrum dramatycznego konfliktu. Teatr rozpatrywał ambiwalentną naturę związków rodzinnych, ujawniał kolizję zachodzącą między archaicznymi więzami krwi a strukturą społeczną, wzmacniał pozycję rodziny jako fundamentu społeczeństwa, ale też pozwalał dostrzec w niej element opresyjnego systemu produkcji tożsamości i nadzoru nad seksualnością. Scena okazała się przestrzenią, na której możliwe stało się odegranie przekroczenia wszystkich podstawowych zakazów wynikających z więzów krwi oraz płciowej przynależności. Zachodnia dramaturgia pokazywała także płynne delimitacje prywatności
i polityczności, przestrzeni domu i przestrzeni publicznej, była laboratorium tych relacji, które interesują nas i dzisiaj. Na historię dwu podstawowych gatunków scenicznych można zatem spojrzeć jak na rozwijany w odsłonach kolejnych epok dramat rodzinny, w wariancie tragicznym ukazujący najczęściej katastrofalne konsekwencje wykroczenia przeciw normom
i zakazom, w wariancie komicznym wykorzystujący korekcyjną funkcję śmiechu w celu napiętnowania odstępstw i przywrócenia tradycyjnego porządku. Nieodzowną częścią tak pisanych dziejów dramatu jest także historia dokonywanych w obszarze teatru "aktów sabotażu", subwersywnych gestów zmierzających do demontażu obowiązujących matryc i poszerzenia dostępnej człowiekowi przestrzeni wolności. W najszerszym kontekście rodzina na scenie jest miejscem spotkania tych wszystkich zależności, które dotykają człowieka jako istotę społeczną
i indywidualną.

Przyjęcie takiej perspektywy pozwala rozszerzyć podjęty
w poprzednich edycjach Innej Sceny projekt ponownej lektury historii polskiego teatru i dramatu o rekonstrukcje zapisanych
w tekstach teatralnych obrazów rodziny, traktowanej nie jako stała i naturalna forma organizacji ludzkiego życia, ale jako zmienna historycznie instytucja, wprzęgnięta w kontrolne
i represyjne mechanizmy dominującej kultury. Taka strategia lektury umożliwia dotarcie poprzez teatr do znaczeń, jakie określony społeczno-kulturowy kontekst nadaje egzystencjalnemu doświadczeniu bycia matką, córką, mężem, bratem etc. Ujawnia także rolę, jaką w tym procesie kulturowego naznaczania odgrywa sam teatr.

Perspektywa historyczna tworzy interesujący kontekst dla oglądu teatralnej współczesności. Pisane dziś dla teatru teksty
i sceniczne interpretacje klasyki przynoszą bowiem gwałtowne przewartościowania tradycyjnej koncepcji rodziny oraz związanych z nią płciowych i społecznych ról. Ujawnieniu przemocy i nierówności, na jakich opiera się patriarchalny model rodziny towarzyszy poszukiwanie alternatywnych wartości związków międzyludzkich. Na scenie manifestację znajduje właściwa naszym czasom mnogość i labilność form rodzinności, opartych coraz częściej nie na pokrewieństwie i społecznych instytucjach, ale na wyborze. Rodzina traci jednoznaczną tożsamość, staje się otwartym projektem o "kosmopolitycznym potencjale" akceptacji dla odmienności i rezygnacji
z wykluczenia.

Zaadaptowanie do refleksji nad teatralnym obrazem rodziny narzędzi badawczych, jakie oferują interdyscyplinarne studia nad płcią kulturową i odmiennością, pozwala ujawnić zarówno konserwatywną funkcję sceny, na której umacnia się płciowe
i seksualne emploi, jak i jej subwersywny potencjał. Umożliwia rozpoznanie zaistniałych w jej przestrzeni wielorakich konstelacji rodzinnych, zbadanie ich wewnętrznych relacji i kulturowych uwikłań.

Udział w konferencji nie wymaga wniesienia opłaty konferencyjnej. Wybrane referaty zostaną zamieszczone
w tomie pokonferencyjnym.

Zgłoszenia tematów wraz z krótkimi streszczeniami (czas trwania referatu nie powinien przekraczać 30 min) prosimy przesyłać na adres agata.adamiecka[at]instytut-teatralny.pl
lub pocztą do 31 stycznia 2008.